Burn-outsymptomen: wat de richtlijn beschrijft en waarom een test geen diagnose is
Ben je in levensgevaar? Bel 112. Denk je nu aan zelfbeschadiging of zelfdoding zonder direct levensgevaar: 113 Zelfmoordpreventie is dag en nacht bereikbaar. Bel gratis 113 (ook via 0800-0113) of chat via 113.nl. Anoniem. Buiten crisis: je huisarts, of buiten kantooruren de huisartsenpost of de crisisdienst.

Bij burn-out ben je al langer dan een half jaar overspannen en staan moeheid en uitputting sterk op de voorgrond. Slecht slapen, piekeren, snel geprikkeld zijn en moeite met concentreren kunnen erbij horen, net als lichamelijke klachten zoals hoofdpijn of buikpijn. Een online test of vragenlijst kan niet zeggen of je burn-out hebt. Een bloedtest of scan kan dat evenmin. Je huisarts herkent het in een of meer gesprekken. Veel mensen met burn-out worden weer beter, ook als dat soms lang duurt.
In dit artikel
- Welke klachten passen bij burn-out?
- Kan burn-out ook lichamelijke klachten geven?
- Waarom lukt concentreren en onthouden zo slecht?
- Kan een online test zeggen of je burn-out hebt?
- Is het burn-out of een depressie?
- Kan een bloedtest of scan burn-out aantonen?
- Hebben vrouwen vaker burn-out dan mannen?
- Wanneer naar je huisarts?
- Wat je hieruit kunt meenemen
- Veelgestelde vragen
- Hulp en ondersteuning
- Bewijsoverzicht
Je wordt moe wakker na een nacht vol piekeren en een mail moet je drie keer lezen voordat hij binnenkomt. Het weekend helpt al weken niet meer en zelfs kleine dingen kosten ineens veel. Zijn dit de klachten van burn-out, of speelt er iets anders?
Welke klachten passen bij burn-out?
Voor je huisarts is burn-out “een bijzondere, ernstige vorm van overspanning”, zo staat het in de NHG-Standaard Overspanning en burn-out. Wie wil weten of het burn-out is, kijkt dus eerst naar overspanning. Daarbij spelen klachten op vier punten tegelijk1:
- Spanningsklachten: minstens drie van deze: je bent moe, je slaapt slecht of onrustig, je bent snel geïrriteerd, je kunt niet tegen drukte of lawaai, je emoties schieten snel alle kanten op, je piekert veel, je voelt je gejaagd of je kunt je slecht concentreren.
- Grip kwijt: je hebt het gevoel dat je de controle verliest of dat je machteloos staat.
- Minder kunnen: je werk of je leven met andere mensen lukt duidelijk minder.
- Geen andere verklaring: de klachten komen niet alleen door een andere psychische aandoening.
Van burn-out spreekt de huisarts als die klachten meer dan zes maanden geleden begonnen en moeheid en uitputting sterk op de voorgrond staan1. Dan lukken ook de gewone dingen van de dag niet meer2.
Kan burn-out ook lichamelijke klachten geven?
Ja. Volgens de richtlijn kunnen lichamelijke klachten een gevolg zijn van overspanning1. Je kunt je heel moe en uitgeput voelen, hoofdpijn hebben of duizelig zijn. Ook pijn op je borst, een hart dat extra snel klopt, last van je maag en buikpijn kunnen bij de spanning in je lichaam horen2.
Heb je een zwaar drukgevoel op je borst, zweet je en ben je misselijk? Bel dan 1123. Klopt je hart snel en word je er duizelig van, ga dan naar je huisarts.
Dat lichaam en psyche vaak samen klachten geven, zie je ook in onderzoek buiten burn-out. Bij geneeskundestudenten in zestien landen gingen rugpijn, nekpijn, hoofdpijn, slaapproblemen en darmklachten sterk samen met psychische klachten4.
Waarom lukt concentreren en onthouden zo slecht?
Moeite om je aandacht bij iets te houden en moeite met onthouden horen al bij overspanning5. Bij burn-out noemt de richtlijn een verminderde “werkgeheugencapaciteit en volgehouden aandacht” zelfs als deel van wat burn-out van overspanning onderscheidt1. Je werkgeheugen is het deel van je geheugen waarmee je iets even vasthoudt terwijl je ermee bezig bent.
Zestien onderzoeken naar het denkvermogen van mensen met burn-out gaven deels tegenstrijdige uitkomsten. Wat steeds terugkwam: moeite om alert te blijven en om bij te houden wat er verandert terwijl je ergens mee bezig bent6. Dat beeld rust nog op weinig onderzoek.
Kan een online test zeggen of je burn-out hebt?
Nee. Of het bij jou om burn-out gaat, kan je huisarts herkennen in een of meer gesprekken. Soms vraagt de huisarts je om een vragenlijst in te vullen. Die helpt mee om te weten of het burn-out is2.
Er bestaat geen vaste, algemeen geldige manier om burn-out vast te stellen. Wat er gemeten wordt, is ook niet precies omschreven7. Een overzicht bekeek vijf veelgebruikte burn-outvragenlijsten. Of ze echt meten wat ze beloven, is bij twee ervan middelmatig en bij drie heel zwak onderbouwd8. Onder zorgpersoneel liep het aandeel met burn-out in onderzoeken uiteen van 7 tot 83 procent, doordat elk onderzoek andere omschrijvingen en grenzen gebruikte9.
Is het burn-out of een depressie?
Dat onderscheid maakt je huisarts. Je huisarts legt je klachten ook naast een depressie, een angststoornis, te veel alcohol of drugs en problemen die met je persoonlijkheid te maken hebben1.
Onder verpleegkundigen gingen burn-out en depressie sterk samen10. Bij mensen met de meeste stress die naar de huisarts gingen, had een derde klachten die op een mogelijke depressie wezen. Bijna twee derde had klachten die op mogelijke angst wezen11. Zulk onderzoek laat zien dat twee dingen samen voorkomen. Of het een het ander veroorzaakt, blijkt daar niet uit.
Bij een depressie staan somberheid en het verlies van interesse in dingen op de voorgrond1.
Kan een bloedtest of scan burn-out aantonen?
Nee, geen van beide. Bij overspanning en burn-out zegt de richtlijn: “Lichamelijk en aanvullend onderzoek zijn niet geïndiceerd.” Zulk onderzoek is dus niet nodig. Je huisarts kijkt naar je klachten en naar hoe je functioneert. De richtlijn noemt daarvoor geen bloedtest of hormoonmeting1.
Onderzoek met hersenscans vond bij groepen mensen met burn-out wel verschillen, zoals een grotere amygdala (een hersendeel dat meedoet bij angst en spanning), vooral bij vrouwen12. Die verschillen zijn gevonden door groepen met elkaar te vergelijken. Bij de huisarts hoort een scan niet bij het vaststellen van burn-out.
Hebben vrouwen vaker burn-out dan mannen?
Dat is niet goed bekend. Betrouwbare cijfers over hoe vaak overspanning en burn-out voorkomen, zijn er voor de huisartsenzorg niet. Wel staan de verwante klachten bij de huisarts ongeveer twee keer zo vaak bij vrouwen als bij mannen geregistreerd. Naar hoe vaak het in de hele bevolking voorkomt, is geen onderzoek gedaan1.
Onder Zweedse schoolleiders meldden vrouwen meer tekenen van een mogelijke uitputtingsstoornis dan mannen13. Bij mensen die naar de huisarts gingen, gaven vrouwen vaker verhoogde stress aan dan mannen11. Waar dat verschil vandaan komt, blijkt uit deze onderzoeken niet.
Wanneer naar je huisarts?
Maak een afspraak bij je huisarts als een of meer van deze punten voor je gelden14:
- Je denkt aan burn-out: in een of meer gesprekken kan je huisarts herkennen of dat bij jou zo is2.
- De stress wordt niet minder: het lukt je niet om de stress minder te maken en je wilt hulp.
- Er komen klachten bij: je krijgt angst of paniekaanvallen, of je wordt steeds somberder.
- Het gaat slechter: je kunt niet meer naar je werk, je komt steeds moeilijker uit bed of je eet steeds slechter.
- Alcohol of drugs: je drinkt te veel of je bent drugs gaan gebruiken.
- Anderen maken zich zorgen: mensen om je heen zijn ongerust over je.
- Gedachten aan zelfdoding: bel dan direct gratis 113 of chat via 113.nl. Bij direct levensgevaar: bel 112.
Wat je hieruit kunt meenemen
Uitputting, slecht slapen, piekeren en vergeetachtigheid kunnen bij overspanning en burn-out horen. Ook hoofdpijn, duizeligheid of buikpijn kunnen erbij horen. Een test, bloedonderzoek of scan vertelt je niet of het burn-out is. Je huisarts herkent het in gesprekken en kijkt ook naar wat er nog meer kan spelen, zoals een depressie. De belangrijkste stap is één afspraak bij je huisarts waarin je vertelt dat je aan burn-out denkt.
Veelgestelde vragen
Komt burn-out altijd door je werk?
Nee. Volgens de richtlijn is werk geen noodzakelijk kenmerk van burn-out. Overspanning kan ook volgen op langdurige lichtere stress of op één korte, heftige gebeurtenis. Buiten je werk kan het gaan om een scheiding, rouw, geldzorgen, zware mantelzorg, een zware studie of een ziekte bij jezelf of iemand dichtbij1.
Word je weer beter van burn-out?
Veel mensen met burn-out worden weer beter. Herstel van burn-out duurt langer dan herstel van overspanning. Je kunt hulp krijgen van je huisarts of de praktijkondersteuner. Soms is het fijn om met een psycholoog te praten. Je huisarts kan je daarvoor doorsturen2.
Wat vraagt de huisarts in het gesprek?
De huisarts vraagt naar je klachten en naar hoe je functioneert, op je werk en daarbuiten. Ook de vraag of je aan zelfdoding denkt hoort bij de vaste vragen bij deze klachten1.
Wat als je werk niet meer lukt?
Heb je problemen op je werk of lukt werken door de spanning minder goed, bespreek het dan met je werkgever en neem contact op met de bedrijfsarts2.
Hulp en ondersteuning
In nood: bel 112. Denk je aan zelfdoding, bel of chat dan dag en nacht met 113 Zelfmoordpreventie.
- Huisarts of POH-GGZ: voor een gesprek en verwijzing
- Bedrijfsarts: als je werk meespeelt
- MIND Hulplijn: 0900-1450 (werkdagen) · De Luisterlijn: 088 0767 000 (dag en nacht)
Bewijsoverzicht
Het label zegt hoe sterk het onderzoek achter een uitspraak is, niet hoe goed iets bij jou werkt.
| Uitspraak | Bewijslabel | Wat het bewijs wel zegt | Wat het niet zegt | Bron |
|---|---|---|---|---|
| Burn-outvragenlijsten meten niet zeker wat ze beloven | BEPERKT | Bij twee van vijf veelgebruikte lijsten middelmatig, bij drie heel zwak onderbouwd | Hoe een lijst bij jou uitvalt. Een vragenlijst stelt geen diagnose | 8 |
| Bij burn-out kost het sturen van je denken moeite | BEPERKT | Onderzoeken komen overeen over alert blijven en bijhouden wat er verandert | Wat de oorzaak is | 6 |
| Hersenscans laten bij groepen met burn-out verschillen zien | BEPERKT | Onder meer een grotere amygdala, vooral bij vrouwen | Dat een scan burn-out bij één persoon vaststelt | 12 |
| Burn-out en depressie gaan sterk samen | REDELIJK | Bij verpleegkundigen, over veel onderzoeken heen | Wat oorzaak en gevolg is | 10 |
| Lichamelijke klachten gaan sterk samen met psychische klachten | BEPERKT | Bij geneeskundestudenten in zestien landen | Dat spanning de oorzaak is | 4 |
| Vrouwen melden meer tekenen van uitputting dan mannen | BEPERKT | Bij Zweedse schoolleiders | Of burn-out bij vrouwen in het algemeen vaker voorkomt | 13 |
Bronnen
- NHG-Standaard Overspanning en burn-out (M110, 2018). Nederlands Huisartsen Genootschap bron
- Thuisarts.nl (2025). Ik heb een burn-out. NHG. (laatst gewijzigd 5 aug 2025) bron
- Thuisarts.nl (2026). Ik heb pijn op mijn borst. Wat kan het zijn? NHG. (laatst gewijzigd 19 okt 2026) bron
- Sperling EL, Hulett JM, Sherwin LB et al. (2023). Prevalence, characteristics and measurement of somatic symptoms related to mental health in medical students: a scoping review. Ann Med. PMID: 37552776 bron
- Thuisarts.nl (2025). Ik ben overspannen. NHG. (laatst gewijzigd 15 okt 2025) bron
- Riedrich K, Weiss EM, Dalkner N et al. (2017). [Cognitive impairments accompanying the burnout syndrome - a review]. Neuropsychiatr. PMID: 28251576 bron
- Korczak D, Huber B (2012). [Burnout. Can it be measured?]. Bundesgesundheitsblatt Gesundheitsforschung Gesundheitsschutz. PMID: 22290159 bron
- Shoman Y, Marca SC, Bianchi R et al. (2021). Psychometric properties of burnout measures: a systematic review. Epidemiol Psychiatr Sci. PMID: 33436137 bron
- Mincarone P, Bodini A, Tumolo MR et al. (2024). Association Between Physical Activity and the Risk of Burnout in Health Care Workers: Systematic Review. JMIR Public Health Surveill. PMID: 38498040 bron
- Chen C, Meier ST (2021). Burnout and depression in nurses: A systematic review and meta-analysis. Int J Nurs Stud. PMID: 34715576 bron
- Wiegner L, Hange D, Björkelund C et al. (2015). Prevalence of perceived stress and associations to symptoms of exhaustion, depression and anxiety in a working age population seeking primary care--an observational study. BMC Fam Pract. PMID: 25880219 bron
- Chmiel J, Kurpas D (2025). Burnout and the Brain-A Mechanistic Review of Magnetic Resonance Imaging (MRI) Studies. Int J Mol Sci. PMID: 40943301 bron
- Persson R, Leo U, Arvidsson I et al. (2021). Prevalence of exhaustion symptoms and associations with school level, length of work experience and gender: a nationwide cross-sectional study of Swedish principals. BMC Public Health. PMID: 33568106 bron
- Thuisarts.nl (2026). Ik wil beter omgaan met stress. NHG. (laatst gewijzigd 12 feb 2026) bron
Verder lezen
Burn-out en herstel
Burn-out herstel: wat het bewijs zegt over het beloop en over wat helpt
Herstel van burn-out verloopt volgens de huisartsenrichtlijn in drie fasen. Eerst kom je tot rust en vind je…
Lees →
Burn-out en herstel
Burn-outtest: wat de uitslag wel en niet zegt
Een burn-outtest is een vragenlijst over klachten als uitputting. Hij kan niet vaststellen of jij burn-out hebt. De…
Lees →
Burn-out en herstel
Chronisch overspannen: hoe de zorg het noemt en waar de grens ligt
Chronisch overspannen is geen vaste term in de zorg. De richtlijn voor huisartsen koppelt maar aan één benaming…
Lees →Ook binnen Orvinda: Lichamelijke klachten door stress: wat er in Nederland gebeurt als er geen verklaring komt · Verwaarloosde burn-out: wat er verandert als klachten jaren doorlopen · Perfectionisme en burn-out: welk deel van het verband gemeten is en welk deel niet · Stress-fysiologie: wat er in je lichaam gebeurt en wat het onderzoek daarover wel en niet aantoont · Bore-out: welke signalen erbij horen en wat je op je werk kunt doen
Deze informatie is educatief en geen medisch advies. Onderzoek beschrijft groepsgemiddelden; wat bij jou past, bespreek je met je huisarts.