Educatieve informatie over stress en mentale gezondheid, geen medisch advies, niet door een arts beoordeeld. Ben je in levensgevaar? Bel 112. Denk je aan zelfdoding: bel gratis 113 (113.nl). Lees meer →
Stress-fysiologie

Cortisol en supplementen: wat er per middel is getoetst en wat eruit kwam

Ben je in levensgevaar? Bel 112. Denk je nu aan zelfbeschadiging of zelfdoding zonder direct levensgevaar: 113 Zelfmoordpreventie is dag en nacht bereikbaar. Bel gratis 113 (ook via 0800-0113) of chat via 113.nl. Anoniem. Buiten crisis: je huisarts, of buiten kantooruren de huisartsenpost of de crisisdienst.

Vrouw draait een potje om in de drogisterij en leest de achterkant
Snel antwoord

Bij een paar supplementen daalde in onderzoek de cortisolwaarde of voelden mensen zich iets minder gespannen. Dat verschilt sterk per middel. Bij ashwagandha is het bewijs voor een lagere cortisolwaarde redelijk, maar of mensen zich ook minder gestrest voelen is wisselend. Er zijn ook mensen beschreven bij wie leverschade aan dit middel werd toegeschreven. Voor rhodiola, magnesium en L-theanine is het bewijs beperkt. Een supplement neemt de oorzaak van je stress niet weg. Wordt de stress niet minder, dan kan je huisarts of de praktijkondersteuner je helpen met een aantal gesprekken.

In dit artikel
  1. Kan een supplement je cortisol of je stress omlaag brengen?
  2. Wat deed ashwagandha in onderzoek?
  3. Is ashwagandha veilig?
  4. Wat zit er in het potje en kan het botsen met wat je al gebruikt?
  5. Wat is er bekend over rhodiola, magnesium en L-theanine?
  6. Waar begin je dan wel als de stress niet weggaat?
  7. Wanneer naar je huisarts?
  8. Wat je hieruit kunt meenemen
  9. Veelgestelde vragen
  10. Hulp en ondersteuning
  11. Bewijsoverzicht

Je slaapt al weken slecht en overdag voel je je opgejaagd. Online en in de drogist zie je potjes die beloven je stresshormoon omlaag te brengen. Wat is er per middel echt getoetst en wat kwam eruit?

Kan een supplement je cortisol of je stress omlaag brengen?

Bij een paar middelen een beetje. In onderzoek daalde bij sommige supplementen de cortisolwaarde of voelden mensen zich iets minder gespannen. Het bewijs daarvoor verschilt per middel en is nergens sterk: het loopt van beperkt tot hooguit redelijk.

Je huisarts kijkt bij stress naar je klachten en naar hoe je nog functioneert. Een cortisolwaarde speelt daarbij geen rol, want de richtlijn voor huisartsen over overspanning en burn-out noemt geen hormoonmeting en geen labtest1. Een supplement neemt de oorzaak van je stress ook niet weg.

Wil je eerst weten wat cortisol is en wat stress verder in je lichaam doet, dan lees je dat in Wat cortisol is en doet en Wat stress in je lichaam doet.

Wat deed ashwagandha in onderzoek?

Bij ashwagandha is het bewijs voor een lagere cortisolwaarde redelijk. Het bewijs dat mensen zich ook minder gestrest voelen is wisselend.

In een overzicht van negen onderzoeken lag de cortisolwaarde lager dan met een nepmiddel en scoorden mensen ook iets lager op vragenlijsten over stress en angst2. Een groter overzicht van 22 onderzoeken kwam ook uit op minder stress, angst en somberheid. Die onderzoekers vragen om betere onderzoeken voordat er een advies uit kan volgen3. In een derde overzicht daalde de cortisolwaarde ook, terwijl mensen zich daar niet aantoonbaar minder gestrest voelden. Die onderzoekers vinden langer onderzoek bij meer soorten mensen nodig om dat verschil te begrijpen4.

Een lagere cortisolwaarde in een test is voor jou niet hetzelfde als je beter voelen4.

Is ashwagandha veilig?

Voor ashwagandha is het bewijs redelijk dat het middel in onderzoek van acht weken bij de meeste mensen geen ernstige bijwerkingen gaf. Er zijn ook mensen beschreven bij wie leverschade aan het middel werd toegeschreven.

In een groot onderzoek naar de veiligheid kregen ongeveer duizend volwassenen met stress en angst acht weken lang een extract van de wortel of een nepmiddel. Er traden geen ernstige bijwerkingen op en de waarden van lever, nieren en bloed verschilden niet tussen de groepen5. Daartegenover staan 25 beschreven mensen bij wie leverschade aan het middel werd toegeschreven, meestal na weken gebruik en met geel worden en jeuk. De meesten herstelden nadat ze stopten. Eén persoon had een nieuwe lever nodig en drie mensen die al een zieke lever hadden zijn overleden6. Het middel kan invloed hebben op je schildklier en op andere hormonen. Het bewijs daarvoor is beperkt. In beschrijvingen van bijwerkingen wordt het in verband gebracht met een te snel werkende schildklier en een onderdrukte bijnier7. In onderzoeken met een vergelijkingsgroep steeg van de schildklierwaarden alleen T4, en dan licht8.

Omdat de leverschade uit losse beschreven gevallen komt, is dat bewijs beperkt en is niet bekend hoe vaak het voorkomt. Ernstig genoeg om op te letten is het wel.

Wat zit er in het potje en kan het botsen met wat je al gebruikt?

Wat er in een potje zit hangt af van wie het maakt en verkoopt.

Ashwagandha wordt in Europa en de Verenigde Staten niet als geneesmiddel beoordeeld maar als voedingssupplement verkocht9. Het redelijke bewijs voor een lagere cortisolwaarde zegt weinig over de kwaliteit van het potje dat jij koopt. Vervalste of slecht gecontroleerde producten zijn beschreven als bron van schade. Kruidensupplementen tegen onrust, somberheid of slapeloosheid kunnen via de lever beïnvloeden hoe je lichaam medicijnen afbreekt. Sommige kunnen samen met medicijnen te suf maken10.

Gebruik je medicijnen, overleg dan met je huisarts of apotheker voordat je er een supplement bij neemt. Stop niet op eigen initiatief met een medicijn dat je voorgeschreven hebt gekregen.

Wat is er bekend over rhodiola, magnesium en L-theanine?

Bij alle drie is het bewijs beperkt, elk om een eigen reden.

Voor rhodiola ziet een overzicht een gunstig effect op stress. Het bewijs is beperkt en er zijn langere en betere onderzoeken nodig11. In één onderzoek bij gespannen, verder gezonde volwassenen werkte een mengsel van magnesium, B-vitamines, rhodiola en L-theanine beter op stress dan een nepmiddel. Dat bewijs is beperkt tot dat ene onderzoek en zegt niets over wat elk middel apart doet12. Voor magnesium is het bewijs beperkt en keken de overzichten niet naar stress of cortisol zelf. Op angst en slaap die mensen zelf aangaven zagen de meeste kleine onderzoeken verbetering en een deel niet. De vorm en de hoeveelheid magnesium verschilden sterk13. Bij volwassenen met een depressie daalde met magnesium de score op een depressievragenlijst iets, in zeven kleine onderzoeken. Ook dat bewijs is beperkt en het zegt niets over stress14. Voor L-theanine is het bewijs voor minder stress beperkt. Het kleine verschil bij kortdurende stress kwam vooral uit de zwakkere onderzoeken15.

Drie kaarten over rhodiola, magnesium en L-theanine, bij alle drie is het bewijs beperkt, elk om een eigen reden. Rhodiola: er zijn langere en betere onderzoeken nodig, Łuszczak 2026. Magnesium: de vorm en de hoeveelheid magnesium verschilden sterk, Rawji 2024. L-theanine: het kleine verschil bij kortdurende stress kwam vooral uit de zwakkere onderzoeken, Gerolymos 2026. De band zegt dat je begint met wat je zelf kunt doen aan bewegen, slapen en ontspannen. Bron Thuisarts stress, 2026.
Bij alle drie is het bewijs beperkt, elk om een eigen reden
Orvinda

Waar begin je dan wel als de stress niet weggaat?

Begin met wat je zelf kunt doen aan bewegen, slapen en ontspannen, zoals beschreven in Cortisol verlagen zonder supplementen. Brengt dat niet genoeg verlichting, dan kan je huisarts of de praktijkondersteuner je met een paar gesprekken verder helpen16.

Wil je vandaag één ding proberen, dan kun je beginnen met ademhalingsoefeningen bij stress.

Wanneer naar je huisarts?

Welke klachten bij langdurige stress horen staat in Symptomen van chronische stress. Maak een afspraak bij je huisarts als een of meer van deze dingen voor jou gelden16:

  • Stress blijft: Je krijgt de stress zelf niet omlaag en je zou er hulp bij willen.
  • Meer klachten: Er komen klachten bij, zoals angst of paniekaanvallen, of je wordt steeds somberder.
  • Het gaat slechter: Je redt het steeds minder, bijvoorbeeld omdat werken helemaal niet meer lukt, opstaan steeds zwaarder wordt of je steeds slechter eet.
  • Alcohol of drugs: Je drinkt meer alcohol dan goed voor je is of je bent drugs gaan gebruiken.
  • Zorgen om je heen: De mensen om je heen maken zich grote zorgen om je.
  • Geel worden of jeuk: Word je geel of krijg je jeuk terwijl je ashwagandha gebruikt, stop dan en neem contact op met je huisarts17. Het bewijs voor die leverschade is beperkt tot beschreven losse gevallen.
  • Medicijnen of een aandoening: Gebruik je medicijnen of heb je een schildklier- of leveraandoening, overleg dan met je huisarts of apotheker voordat je ashwagandha gebruikt. Bij mensen die al een zieke lever hadden, liep leverschade in beschreven gevallen soms dodelijk af, al is dat bewijs beperkt tot losse gevallen6.
  • Gedachten aan zelfdoding: bel dan direct gratis 113 of chat via 113.nl. Bij direct levensgevaar: bel 112.

Wat je hieruit kunt meenemen

Bij ashwagandha is het bewijs voor een lagere cortisolwaarde redelijk, maar of je je daardoor minder gestrest voelt is wisselend. Er zijn mensen met leverschade beschreven, dus geel worden of jeuk tijdens gebruik is een reden om te stoppen en je huisarts te bellen. Voor rhodiola, magnesium en L-theanine is het bewijs beperkt. Wordt je stress niet minder, dan is één ding voor vandaag genoeg: een afspraak maken bij je huisarts.

Veelgestelde vragen

Kan ik mijn cortisol laten meten om te zien of een supplement helpt?

Dat zegt weinig, want je huisarts gebruikt bij stress geen cortisolwaarde1. Ook als je waarde daalt hoeft je stress niet minder te zijn4. Hoe een cortisoltest werkt en wat een uitslag wel en niet zegt staat in Cortisol meten: de test en wat de uitslag betekent.

Raadt de huisartsenrichtlijn supplementen aan bij stress?

Nee, de NHG-Standaard Overspanning en burn-out beoordeelt geen supplementen1. Ook om je rustiger te voelen schrijft je huisarts bij stress meestal geen medicijnen voor, omdat die de problemen zelf niet wegnemen16.

Hoe lang is ashwagandha onderzocht?

Het grote onderzoek naar de veiligheid van ashwagandha duurde acht weken en voor die periode is het bewijs redelijk dat er geen ernstige bijwerkingen waren5. Over langer gebruik zeggen deze onderzoeken niets. De overzichten vragen om langere onderzoeken bij meer soorten mensen4.

Helpt L-theanine bij slapen?

Het bewijs voor L-theanine bij slapen is beperkt, omdat het in veel onderzoeken samen met andere stoffen in één middel zat. Mensen gaven in die onderzoeken aan iets sneller in slaap te vallen en overdag beter te functioneren18.


Hulp en ondersteuning

In nood: bel 112. Denk je aan zelfdoding, bel of chat dan dag en nacht met 113 Zelfmoordpreventie.

  • Huisarts of POH-GGZ: voor een gesprek en verwijzing
  • Bedrijfsarts: als je werk meespeelt
  • MIND Hulplijn: 0900-1450 (werkdagen) · De Luisterlijn: 088 0767 000 (dag en nacht)

Bewijsoverzicht

Het label zegt hoe sterk het onderzoek achter een uitspraak is, niet hoe goed iets bij jou werkt.

Uitspraak Bewijslabel Wat het bewijs wel zegt Wat het niet zegt Bron
Ashwagandha en cortisol: de cortisolwaarde daalde, ervaren stress niet aantoonbaar REDELIJK In een overzicht daalde cortisol, zonder verschil in hoe gestrest mensen zich voelden Dat een lagere waarde betekent dat je je beter voelt 4
Ashwagandha: lagere cortisolwaarde dan met een nepmiddel, in dit overzicht ook iets minder stress en angst REDELIJK In negen onderzoeken een lagere cortisolwaarde en iets lagere scores op stress en angst Of het veilig is bij langer gebruik. Dat andere overzichten hetzelfde vinden voor ervaren stress (dat is wisselend) 2
Ashwagandha-wortelextract acht weken bij volwassenen met stress en angst: geen ernstige bijwerkingen, lever-, nier- en bloedwaarden niet verschillend van een nepmiddel REDELIJK Bij ongeveer duizend mensen geen verschil in bijwerkingen en labwaarden Niets over langer gebruik of over zeldzame leverreacties 5
Leverschade toegeschreven aan ashwagandha bij 25 beschreven patiënten BEPERKT Het beeld: na weken gebruik, geel worden en jeuk, meestal herstel na stoppen Hoe vaak het voorkomt 6
Magnesium bij zelfgerapporteerde angst en slaap: gemengd beeld BEPERKT Meer onderzoeken zagen verbetering dan niet Iets over stress of cortisol; welke vorm of hoeveelheid 13
L-theanine bij kortdurende stress: een klein verschil BEPERKT Een klein effect, vooral uit zwakkere onderzoeken Iets over langdurige stress of cortisol 15

Bronnen

  1. NHG-Standaard Overspanning en burn-out (M110, 2018). Nederlands Huisartsen Genootschap bron
  2. Arumugam V, Vijayakumar V, Balakrishnan A et al. (2024). Effects of Ashwagandha (Withania Somnifera) on stress and anxiety: A systematic review and meta-analysis. Explore (NY). PMID: 39348746 bron
  3. Alsanie SA, Alhodieb FS, Askarpour M (2026). Effects of ashwagandha (Withania somnifera) on mental health in adults: A systematic review and dose-response meta-analysis of randomized controlled trials. Complement Ther Med. PMID: 41644067 bron
  4. Albalawi AA (2025). Dual impact of Ashwagandha: Significant cortisol reduction but no effects on perceived stress - A systematic review and meta-analysis. Nutr Health. PMID: 40746175 bron
  5. Pakhale K, Salve J, Ademola J et al. (2026). Safety of 8-Week Administration With Ashwagandha (Withania somnifera) Root Extract in Adults With Stress and Anxiety: Findings From a Prospective, Randomized, Multi-Center, Double-Blinded, Placebo-Controlled Study. Phytother Res. PMID: 41943502 bron
  6. McIntyre D, Nguyen P, Kim Y et al. (2026). Ashwagandha (Withania somnifera)-Associated Liver Injury: A Scoping Review of Clinical Characteristics and Safety Considerations. Cureus. PMID: 42367407 bron
  7. Kumar A, Sah BK, Ahmad F et al. (2026). Potential Adverse Effects of Ashwagandha: A Critical Review of Preclinical and Clinical Evidence. Phytother Res. PMID: 41502355 bron
  8. Fornalik M, Malkiewicz A, Adamczak D et al. (2026). Hormonal Modulation with Withania somnifera: Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized-controlled Trials. Planta Med. PMID: 41740946 bron
  9. Winther K (2026). The Clinical Implications of Ashwagandha (Withania somnifera L.) with a Special Reference to Side Effects-A Review. Nutrients. PMID: 41830041 bron
  10. Căuș MN, Lupoae M, Chițescu CL (2026). Efficacy and Safety of Herbal Supplements with Anxiolytic, Antidepressant, and Sedative Action: A Review of Clinical Data and Toxicological Risks. Pharmaceuticals (Basel). PMID: 41901246 bron
  11. Łuszczak J, Kocki J (2026). Clinical evidence for the adaptogenic effects of Withania somnifera and Rhodiola rosea - A systematic review with molecular interpretation of psychometric outcomes. Ann Agric Environ Med. PMID: 41906501 bron
  12. Noah L, Morel V, Bertin C et al. (2022). Effect of a Combination of Magnesium, B Vitamins, Rhodiola, and Green Tea (L-Theanine) on Chronically Stressed Healthy Individuals-A Randomized, Placebo-Controlled Study. Nutrients. PMID: 35565828 bron
  13. Rawji A, Peltier MR, Mourtzanakis K et al. (2024). Examining the Effects of Supplemental Magnesium on Self-Reported Anxiety and Sleep Quality: A Systematic Review. Cureus. PMID: 38817505 bron
  14. Moabedi M, Aliakbari M, Erfanian S et al. (2023). Magnesium supplementation beneficially affects depression in adults with depressive disorder: a systematic review and meta-analysis of randomized clinical trials. Front Psychiatry. PMID: 38213402 bron
  15. Gerolymos C, Saddier E, Boyer L et al. (2026). Cognitive and affective effects of L-Theanine: a systematic review and meta-analysis of 31 randomized trials. Mol Psychiatry. PMID: 42410082 bron
  16. Thuisarts.nl, "Ik wil beter omgaan met stress". NHG. (laatst gewijzigd 12 feb 2026) bron
  17. LiverTox (2012). Ashwagandha. In: LiverTox: Clinical and Research Information on Drug-Induced Liver Injury. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (NBK548536, PMID: 31643854, bijgewerkt 3-12-2024, geraadpleegd op 2026-10-12) bron
  18. Bulman A, D'Cunha NM, Marx W et al. (2025). The effects of L-theanine consumption on sleep outcomes: A systematic review and meta-analysis. Sleep Med Rev. PMID: 40056718 bron
Ronald de Jong
Oprichter & redacteur · Orvinda

Ordent peer-reviewed onderzoek tot bewijs-gegradeerde uitleg. Geen medische professional; Orvinda is evidence-based en science-led, niet medisch-gereviewd. Lees onze werkwijze →

Deze informatie is educatief en geen medisch advies. Onderzoek beschrijft groepsgemiddelden; wat bij jou past, bespreek je met je huisarts. Supplementen vervangen geen behandeling; overleg naast medicatie, bij zwangerschap of bij een lever- of schildklieraandoening met je huisarts of apotheker.